Szmery w sercu - czy są groźne?

Szmery w sercu są słyszalne po przyłożeniu stetoskopu do klatki piersiowej. W zależności od przyczyny i rodzaju szmery serca mogą wymagać leczenia. Dowiedz się, jakie wyróżniamy szmery w sercu i czy są one groźnym zjawiskiem.

Czym są szmery w sercu?

Szmery w sercu to jedne z dość często wykrywalnych objawów w układzie sercowo naczyniowym. Serce przepompowuje krew zbieraną z naczyń krwionośnych z całego organizmu. Dziennie kurczy się kilkadziesiąt tysięcy razy, a tę ciężką pracę mięsień wykonuje przez całe nasze życie, zatem mogą się zdarzyć pewne odchylenia od normy w czasie jego pracy - występują one też w sercu całkowicie zdrowym.

Najczęściej obserwowane są całkowicie przypadkowo np. podczas osłuchiwania serca w gabinecie internisty. Bez badania są praktycznie niesłyszalne. U zdrowych osób wyróżnia się dwa główne tony serca, a przepływ krwi jest bezgłośny. W sytuacji, w której nie wszystko wygląda tak, jak powinno, krew przepływa przez przeszkodę, a zawirowanie jest wówczas słyszalne jako szmer. Ten pojawia się u noworodków, starszych dzieci, a także u osób dorosłych.

Klasyfikacja nieprawidłowości pod względem przyczyny szmerów w sercu

Zjawisko to dzieli się na:

  • szmery niewinne - występują, gdy brak choroby serca i innych przyczyn szmerów,
  • szmery czynnościowe - związane z występowaniem problemów ogólnoustrojowych np. gorączki,
  • szmery organiczne - wynikające z wady serca.

Warto wiedzieć, że szmery niewinne prawie nigdy nie występują w postaci rozkurczowej. Przeważnie pojawiają się nad niewielkim obszarem klatki piersiowej, a ich głośność plasuje się w połowie skali Levine'a, czyli sześciostopniowej skali głośności szmerów serca. Inne podziały szmerów w sercu uwzględniają:

  • głośność szmerów lub ich ciągłość - odnoszą się do oceny dźwięku, który jest słyszalny podczas osłuchiwania stetoskopem np. szmer ciągły, malejący lub narastający czy też stały, głośny szmer.
  • moment, w którym jest słyszalny szmer - wyróżniamy szmery skurczowe i rozkurczowe. Szmer skurczowy ma miejsce wówczas, gdy serce się kurczy, między pierwszym a drugim tonem serca. Rozkurczowy to ten, który słychać od tonu drugiego do pierwszego.

Drugi z wymienionych podziałów oprócz tego, że uwzględnia szmery rozkurczowe i skurczowe, dzieli je dodatkowo na szmery wczesne, śródskurczowe, późnoskurczowe i trwające przez cały okres skurczu lub rozkurczu.

Kiedy pojawiają się szmery w sercu?

Chociaż przeważnie do czynienia mamy ze szmerami niewinnymi, te, które zwiastują wadę serca lub chorobę, mogą występować przykładowo przy m.in.:

  • niedomykalności zastawki aortalnej, mitralnej i trójdzielnej, a także zwężeniu zastawki aortalnej.
  • uszkodzonej przegrodzie międzyprzedsionkowej lub przegrodzie międzykomorowej, która może obejmować wady wrodzone serca. Ubytek przegrody międzykomorowej to najczęściej diagnozowana wada serca u dzieci.
  • chorobie serca o różnej etiologii.
lekarz trzyma czerwone serce

Przyczyny szmerów

Przyczyną szmerów serca przedskurczowych jest sytuacja zwiększonego przepływu krwi przy zwężonej zastawce, która bywa nabytą wadą serca. Stąd też stwierdza się ją głównie u dorosłych. Szmery ciągłe mogą pojawiać się przykładowo w przetokach tętnic czy przetrwałym przewodzie Botalla (tzw. przetrwały przewód tętniczy).

Szmery śródskurczowe (podobnie jak przedskurczowe) powstają w wyniku szybkiego napełniania się krwią komór serca - często towarzyszą temu wady zastawek. Szmer niewinny i cichy szmer bez objawów towarzyszących na ogół nie budzi zastrzeżeń lekarzy. Może się jednak nasilać w rozmaitych sytuacjach, w których naturalnie rytm serca przyspiesza np. w schorzeniach takich jak anemia i nadczynność tarczycy.

Objawy szmerów

Szmery stanowią szczególne zagrożenie, gdy współwystępują z nimi niepokojące objawy. Mogą to być zawroty głowy, symptomy zawału serca, kłucie w klatce piersiowej czy zwiększona prędkość przepływu krwi bez wyraźnej przyczyny. U osób, u których stwierdzono obecność chorób serca, powinno być to wskazaniem do natychmiastowej wizyty u kardiologa.

Zaalarmować powinny nas także objawy takie jak sinienie kończyn czy ust, przyrost masy ciała, obrzęki żył, trudności z wyregulowaniem oddechu po niewielkim wysiłku fizycznym, a także omdlenia i bóle w okolicy serca. Szmery w sercu dziecka zawsze są wielkim stresem dla rodziców, jednak podobnie jak u dorosłych nie zawsze, gdy mamy do czynienia ze szmerem sercowym, ten wymaga leczenia.

Diagnostyka - kiedy szmery wymagają leczenia?

Bez wykonania dodatkowych badań, nigdy nie wiadomo czy mamy do czynienia ze szmerem niewinnym, czy też takim, który wymaga leczenia. W zależności od typu szmery można rozróżnić i podejrzewać ich przyczynę, ponieważ punkt największej głośności często wskazuje na to, w której części serca należy szukać etiologii symptomu, ale kardiolog każdorazowo musi zweryfikować swoje podejrzenia. Szmery sercowe w pierwszej kolejności sprawdza się podczas rutynowego badania, jakim jest osłuchiwanie serca. Konieczne jest także echo serca, czyli badanie echokardiograficzne.

crossmenu